Jan Pater

Mannelijk 1890 - 1968  (78 )


Persoonlijke informatie    |    Bronnen    |    Alles    |    PDF

  • Naam Jan Pater 
    Roepnaam Jan 
    Geboren 18 aug 1890  Renswoude Zoek alle personen met gebeurtenissen in deze plaats  [1
    Geslacht Mannelijk 
    Beroep Tolgaarder, landbouwer 
    Verblijfplaats
    • Woonde in Renswoude op B 27 dat op 1 dec 1953 werd vernoemd naar Barneveldsestraat 38.
    Overleden 23 aug 1968  Ede Zoek alle personen met gebeurtenissen in deze plaats  [2
    Begraven 28 aug 1968  Renswoude Zoek alle personen met gebeurtenissen in deze plaats 
    Aantekeningen 
    • Het laatste tolbord van Renswoude

      Tolgaarder
      De laatste tijd is het heffen van tol op snelwegen weer regelmatig onderwerp van gesprek. Reden om deze heffing in te voeren is het terugdringen van het autoverkeer, vooral in de spits. Decennia lang was het betalen van tol op doorgaande wegen heel gewoon. Niet zozeer voor auto's - die bestonden nog nauwelijks - maar voor paard en wagen, hondenkarren en fietsers. Dit tolbord hing op de gevel van het tolhuis aan de straatweg van Renswoude naar Barneveld.

      Zuiderzee
      Midden 19de eeuw bestond er geen snelle verbinding tussen de Rijn en de toenmalige Zuiderzee. Vanuit Renswoude moest je over een zandweg naar Barneveld en vandaar verder via Voorthuizen en Putten naar de oever van de zee. In 1857 besloten de gemeenten Barneveld, Putten en Renswoude gezamenlijk een aanvraag in te dienen bij het rijk en de provincie Utrecht voor subsidie om de zandweg te verharden tot 'Barneveldsestraat'.

      Tol
      Nadat in 1859 rijk en provincie toestemming hadden gegeven om de weg te bestraten, was door de samenwerkende gemeenten een verzoek ingediend om langs de nieuwe weg tol te mogen heffen. Daarvan kon niet alleen het onderhoud van de weg worden betaald, maar ook de investering voor het leggen van de klinkers afgelost. De gemeenten hadden namelijk een aanzienlijk deel van de bestrating zelf moeten betalen.

      Koninklijk Besluit
      Op 15 september 1860 werd per Koninklijk Besluit (nr. 57) aan de gemeenten 'concessie van tolheffing' verleend. Er werd een tolhuis aan de Barneveldsestraatweg 38 gebouwd, tussen de boerderijen Klein- en Groot Wagensveld, terwijl de straat ter weerszijden werd verhoogd met dennenwallen. De bouw van het tolhuis, door de Renswoudse aannemers C. van Droffelaar en J. van Vlaanderen, heeft inclusief de brug over de Luntersebeek ruim 1000,= gekost.
      Enkele opmerkelijke bepalingen in de overeenkomst laten zien hoe gedateerd de vervoermiddelen die de tol passeerden inmiddels zijn: (Foto laatste tolbord)

      Vrijstelling
      Er waren ook vervoermiddelen vrijgesteld van tol, zoals 'paarden, rij-en voertuigen tot 's Konings dienst behorende' en 'Kinderwagens, mits alleen kinderen vervoerende'. Dat laatste was blijkbaar niet voor niets gespecificeerd...
      De tol werd geheven door een tolgaarder, die het Tolhuis aan de bewoonde. Er waren ook hierover bepalingen opgesteld. Zo mocht de tolgaarder het tolhuis met het erf en de schuurberg vrij gebruiken maar er geen koffiehuis of winkel vestigen. Hij moest bij donker weer een behoorlijke lamp laten branden, zodat de tolboom goed verlicht was; de gaarder ontving 6 gulden per jaar voor olie. Deze lamp bestaat overigens nog steeds en ook het tolhuis - met op de gevel het jaartal 1860 - is er nog altijd.

      Geen vetpot Toch was de opbrengst van de tolboom aan de Barneveldsestraatweg geen vetpot. Uit oude rekeningen blijkt dat er weinig geld was voor reparaties aan het wegdek. De inkomsten liepen verder terug toen in 1934 de straatweg tussen Barneveld en Scherpenzeel veel verkeer overnam, waardoor steeds minder voertuigen de tol in Renswoude passeerde. Tijdens de Tweede Wereldoorlog besloot de provincie Utrecht de weinige nog functionerende tollen op te heffen, wegens de lage opbrengsten. De laatste tolgaarder in Renswoude, de heer Pater, kreeg eind 1943 een brief van de gemeente, waarin hem werd medegedeeld dat de tolboom per januari 1944 werd opgeheven. Hij mocht wel in het tolhuis blijven wonen. De tolboom en het rijwielhekje zijn kort daarop afgebroken. Het tolbord hangt thans in de hal van het gemeentehuis.

      Laansema, S., 'De tol bij Wagensveld', in: Het Liefelijk Renswoude, Renswoude 1979, pp. 35-40.
      Monumenten Inventarisatie Provincie Utrecht, deel Renswoude, pp. 79-80 en 86. Renswoude, Geschiedenis en Architectuur.
    Persoon-ID I748  Pater Amerongen
    Laatst gewijzigd op 9 jun 2017 

    Vader Dirk Pater,   geb. 03 jul 1863, Ede Zoek alle personen met gebeurtenissen in deze plaats,   ovl. 18 mrt 1930, Lunteren Zoek alle personen met gebeurtenissen in deze plaats  (Leeftijd 66 ) 
    Moeder Dirkje Hendrika van Ginkel,   geb. 25 mei 1867, Renswoude Zoek alle personen met gebeurtenissen in deze plaats,   ovl. 21 jun 1912, Ede Zoek alle personen met gebeurtenissen in deze plaats  (Leeftijd 45 ) 
    Getrouwd 27 mrt 1890  Renswoude Zoek alle personen met gebeurtenissen in deze plaats  [3
    Aantekeningen 
    • Niet alle kinderen trouwden, zodat die thuis bleven wonen
    Gezins-ID F627  Gezinsblad  |  

    Gezin Jannigje van Deelen,   geb. 31 jan 1900, Renswoude Zoek alle personen met gebeurtenissen in deze plaats,   ovl. 07 dec 1973, Renswoude Zoek alle personen met gebeurtenissen in deze plaats  (Leeftijd 73 ) 
    Getrouwd 02 jan 1930  Renswoude Zoek alle personen met gebeurtenissen in deze plaats  [4
    Type: Civil 
    Ondertrouw Renswoude Zoek alle personen met gebeurtenissen in deze plaats  [5
    Kinderen 
     1. Dirkje Hendrika Pater,   geb. 20 mrt 1931, Renswoude Zoek alle personen met gebeurtenissen in deze plaats,   ovl. 03 nov 2000, Ede Zoek alle personen met gebeurtenissen in deze plaats  (Leeftijd 69 )
     2. Dirkje Pater,   geb. 09 mei 1933, Renswoude Zoek alle personen met gebeurtenissen in deze plaats,   ovl. 18 aug 2019, Ede Zoek alle personen met gebeurtenissen in deze plaats  (Leeftijd 86 )
     3. Jannigje Pater
     4. Albertha Pater,   geb. 03 mei 1936, Renswoude Zoek alle personen met gebeurtenissen in deze plaats,   ovl. 22 okt 2018, Amersfoort Zoek alle personen met gebeurtenissen in deze plaats  (Leeftijd 82 )
     5. Dirk Pater
     6. Jan Pater,   geb. 28 sep 1943, Renswoude Zoek alle personen met gebeurtenissen in deze plaats,   ovl. 09 sep 2019, Scherpenzeel Zoek alle personen met gebeurtenissen in deze plaats  (Leeftijd 75 )
    Laatst gewijzigd op 29 jan 2016 
    Gezins-ID F628  Gezinsblad  |  

  • Bronnen 
    1. ep CBG 0859527-18300, PK.

    2. PK.

    3. GenLias UA toeg. 481 inv. 919.

    4. adv. 25 jr huw., zijn PK.

    5. De Holevoet van 20 dec. 1929 staat vermeld J. Pater en G. van Deelen.